Het heeft in onze zakken rondgezworven, raakte op het slechtst mogelijke moment gedemagnetiseerd en heeft miljoenen ritjes door Parijs meegemaakt. Maar deze keer is het einde echt in zicht. Vanaf 5 november 2026 kun je geen kartonnen kaartjes meer kopen in de metrostations en RER-stations. Een kleine revolutie voor een voorwerp dat meer dan 125 jaar geleden het levenslicht zag en in de loop der tijd bijna net zo Parijs is geworden als de beroemde Guimard-metroingangen.
Op 5 november verdwijnt het kartonnen kaartje uit de automaten
Dit verdwijnen is niet van de ene op de andere dag gebeurd. Al enkele jaren zijn de RATP en Île-de-France Mobilité bezig de rol van het beroemde kartonnen kaartje geleidelijk te verminderen ten gunste van de Navigo Easy, de smartphone en de Navigo Liberté+.
In 2025 werd een nieuwe stap gezet metde geleidelijke stopzetting van de verkoop op een groot deel van het netwerk. Vervolgens zijn de automaten in bussen en trams op 1 oktober gestopt met de verkoop ervan. En op 1 november is het de beurt aan de verkoop in de bussen. En tot slot, op 5 november, worden er geen kartonnen kaartjes meer verkocht in de metrostations en RER-stations.
Maar als je er nog een paar in een la hebt liggen, hoef je ze niet weg te gooien. De kartonnen t+-kaartjes blijven geldig in de metro tot 15 december 2026. Ook de kaartjes van het type ‘Origine-Destination’ kun je tot die datum gebruiken voor de geplande reis. Daarna kun je ze nog tot 14 januari 2027 inwisselen, met een maximum van vijf kaartjes per dag.
Een klein stukje karton dat deel uitmaakt van de Parijse geschiedenis
Het Parijse metroticket is net zo oud als de metro zelf. Het verscheen voor het eerst op 19 juli 1900, de dag dat de eerste lijn tussen Porte Maillot en Porte de Vincennes werd geopend. In die tijd was de metro nog maar net geïntroduceerd en begon hij langzaamaan deel uit te maken van het dagelijks leven van de Parijzenaars.
Decennialang veranderde het kaartje van kleur, prijs en zelfs klasse. Tot 1991 had de metro eerste- en tweedeklaswagons. En afhankelijk van de periode, de maatschappij en de klasse kon het kaartje rood, blauw of geel zijn.
Het kaartje doet oudere generaties denken aan de beroemde kaartjesknippers. Tot begin jaren ’70 controleerden en knipten deze medewerkers elk kaartje bij de ingang van de metro. In 1973 werd het kaartje magnetisch, verschenen de tourniquets en werd het handmatig knippen beetje bij beetje vervangen. Voor ons een kleine innovatie, maar destijds een belangrijke.
Van de kaartjesknipper tot de Navigo: meer dan een eeuw evolutie
Dit kleine kartonnen kaartje heeft uiteindelijk bijna de hele moderne geschiedenis van de Parijse metro meegemaakt. Het heeft de afschaffing van de eerste klas meegemaakt, de komst van de Carte Orange in 1975 en daarna die van de Navigo-pas. Beetje bij beetje heeft het papieren kaartje zijn centrale plek in het dagelijkse woon-werkverkeer verloren.
De afgelopen jaren is het grootste nadeel ervan legendarisch geworden: demagnetisering. Volgens de RATP raken jaarlijks bijna 5 miljoen kaartjes gedemagnetiseerd, vaak omdat ze te dicht bij een sleutelbos of muntjes in onze zakken lagen. Het bedrijf schatte dat ongeveer één op de tien kaartjes die in een boekje werden gekocht, verloren ging, vergeten werd of beschadigd raakte.
Tegenwoordig is de Navigo Easy-pas of gewoon je telefoon de nieuwe norm. Voor een eenmalige rit laden reizigers hun tickets op een Navigo Easy-pas of kopen ze via apps zoals IDF Mobilités. Regelmatige reizigers kiezen voor de Navigo Liberté+, die je ritten bijhoudt en aan het eind van de maand in rekening brengt.
Een alledaags voorwerp dat een stukje Parijs is geworden
Het metroticket was echter niet alleen een manier om door een tourniquet te komen. Meer dan een eeuw lang zat het in portemonnees, jaszakken, boeken en soms in souvenirdoosjes.
Het heeft ook wat sporen achtergelaten in de Parijse popcultuur. Denk maar aan het ‘Poinçonner des Lilas’, de oude kaartjes die mensen verzamelden en de slogan ‘ticket chic, ticket choc’ uit de jaren 80. Dit kleine stukje karton is uiteindelijk bijna een nostalgisch voorwerp geworden.
5 november markeert dus weliswaar het einde van de verkoop, maar niet meteen de volledige verdwijning. Je hebt nog een paar weken de tijd om de laatste exemplaren te gebruiken die nog ergens op de bodem van je tas liggen.
Na 126 jaar trouwe dienst staat het kartonnen kaartje op het punt om vooral toe te treden tot de lange lijst van kleine voorwerpen die de geschiedenis van Parijs vertellen.