In Parijs lijken sommige plekken rechtstreeks uit een roman te komen. Dat geldt ook voor Shakespeare and Company, een Engelstalige boekhandel op een steenworp afstand van de Notre-Dame. Achter de groene gevel en de met boeken gevulde planken schuilt een verbazingwekkend verhaal. Sinds 1951 hebben duizenden reizigers er onderdak gevonden, soms zonder ook maar een cent uit te geven. 75 jaar later houdt deze literaire instelling het bohemienachtige Parijs in leven dat we al verdwenen dachten.
In 1951 werd een kleine Parijse boekhandel een toevluchtsoord voor schrijvers
Het begon allemaal in 1951, toen George Whitman, een Amerikaan met een passie voor literatuur, een kleine boekhandel opende aan de Rue de la Bûcherie 37, in het 5e arrondissement. Destijds heette de zaak nog niet Shakespeare and Company, maar Le Mistral.
Zijn idee is simpel, maar revolutionair: een plek creëren waar boekenliefhebbers elkaar kunnen ontmoeten, ideeën kunnen uitwisselen en vooral een toevluchtsoord kunnen vinden. Hier kom je niet alleen om romans te kopen. Vanaf de opening biedt George Whitman schrijvers en reizigers de mogelijkheid om gratis tussen de boekenplanken te slapen. Voor hem een manier om de gastvrijheid terug te geven die hij zelf tijdens zijn avonturen had mogen ervaren.
Maar let op, aan deze bijzondere accommodatie zitten wel voorwaarden. Gasten moeten elke dag een boek lezen, een paar uur helpen in de boekhandel en een autobiografie van één pagina schrijven. Deze reizigers op doorreis hebben allemaal dezelfde bijnaam: de „Tumbleweeds”, naar de struikjes die met de wind meewaaien.
In de loop der jaren groeide de boekhandel uit tot een heus literair toevluchtsoord. Schrijvers als Allen Ginsberg, William Burroughs en James Baldwin kwamen regelmatig langs op dit bijzondere adres. In 1964 kreeg Le Mistral de naam Shakespeare and Company, als eerbetoon aan de beroemde boekhandel die Sylvia Beach in 1919 had opgericht.
75 jaar later hebben meer dan 30.000 reizigers tussen de boekenplanken geslapen
Tegenwoordig is het moeilijk om langs Shakespeare and Company te lopen zonder even te stoppen. Tegenover de Notre-Dame trekt de beroemde groene gevel nieuwsgierigen van over de hele wereld aan. Binnen lijkt het interieur de decennia te hebben doorstaan. Boeken van de vloer tot aan het plafond, smalle hoekjes en leeshoekjes geven de boekhandel nog steeds de uitstraling van een tijdloze plek.
Maar achter deze muren schuilt veel meer dan alleen een verzameling boeken. In de loop van de decennia hebben de kleine kamertjes van de boekhandel reizigers uit alle hoeken van de wereld onderdak geboden. Sommigen bleven er maar een paar nachten, anderen meerdere weken. Tussen de boekenrekken dienden de bankjes als geïmproviseerde bedden en waren de planken getuige van duizenden ontmoetingen. De bezoekers die er langskwamen, hebben een spoor van hun verblijf achtergelaten: die autobiografie van één pagina, die je moest schrijven om er te mogen verblijven, en die in het archief van de boekhandel wordt bewaard. Duizenden persoonlijke verhalen die de geschiedenis van deze bijzondere plek vertellen.
Sinds de opening zijn er meer dan 30.000 schrijvers en reizigers gratis ondergebracht in de boekhandel. In tegenstelling tot wat je misschien zou denken, behoort deze traditie niet alleen tot het verleden. De beroemde ‘Tumbleweeds’ maken nog steeds deel uit van de geschiedenis van Shakespeare and Company. De boekhandel blijft die gastvrije sfeer koesteren waar ze bekend om staat.
Sinds het overlijden van George Whitman in 2011 zet zijn dochter Sylvia Whitman het avontuur voort. De plek biedt ook ruimte voor literaire bijeenkomsten en heeft een eigen café.
75 jaar na de opening is Shakespeare and Company nog steeds veel meer dan zomaar een boekwinkel. Het is een stukje van het literaire Parijs van weleer dat nog steeds voortleeft, pal tegenover de Notre-Dame.
Locatie: Shakespeare and Company, 37 rue de la Bûcherie, 75005