Sinds de opening, nu al meer dan 10 jaar geleden, is de Médiathèque Françoise Sagan uitgegroeid tot een van de mooiste leesplekken van Parijs, met haar weelderige binnenplaats, grote ramen en rijen boeken. Maar voordat het een culturele plek werd, bood de bibliotheek onderdak aan een heel ander soort mensen, namelijk gevangenen! Of beter gezegd: vrouwelijke gevangenen: in 1919 zaten er bijna 1.000 vrouwen vast, waarvan sommigen zonder dat ze veroordeeld waren.
Van gevangenis tot een mediatheek van 4.500 vierkante meter
Een grotendeels vergeten verhaal dat de mediatheek nu weer onder de aandacht brengt via een gratis tentoonstelling met de titel ‘Gevangenen, de laatste jaren van de Saint-Lazare-gevangenis (1919-1932)’. Tot 13 december 2026 kun je aan de hand van foto’s uit die tijd, gerechtelijke documenten en getuigenissen een beeld krijgen van het dagelijks leven van de vrouwen die achter deze muren opgesloten zaten. Het bezoek begint zelfs al buiten, op het Alban-Satragne-plein, waar grote foto’s laten zien hoe dit enorme gebouw er vroeger uitzag.
En nog voordat het een gevangenis was, had het gebouw al verschillende bestemmingen gehad. Om het nog wat vrolijker te maken: in de 12e eeuw was het een leprozerie, oftewel een plek waar mensen met lepra werden geïsoleerd. Tijdens de Revolutie werd het complex omgebouwd tot gevangenis, waarna het een belangrijke detentieplaats voor vrouwen werd.

De leefomstandigheden waren toen bijzonder zwaar: de gevangenen zaten in grote slaapzalen en moesten daar in krappe omstandigheden aan het naaiwerk. In de jaren ’20 raakte het gebouw zo vervallen dat het in 1932, onder felle kritiek, definitief zijn deuren sloot.
Hoewel een groot deel van de gevangenis is gesloopt, zijn de ziekenboeg en de kapel bewaard gebleven, en op de plek van het eerste gebouw is nu de mediatheek gevestigd, waarbij de gevels, galerijen en trappen uit die tijd zijn behouden. Onder de stukken die in de tentoonstelling te zien zijn, bevinden zich foto’s, gevangenisregisters, brieven, vergunningaanvragen en zelfs een geboorteakte uit het archief van de gevangenis.
Locatie: Médiathèque Françoise-Sagan, 8 rue Léon-Schwartzenberg, Parijs 10e. Gratis toegang.
Data: Tentoonstelling „Prisonnières“ tot en met 13 december 2026, van dinsdag tot en met zondag, tijdens de openingstijden van de mediatheek.